สิบคำสำคัญในการสนทนาภาษาไทย: การทักทายและคำลงท้ายในภาษาไทย

This article was originally posted on WomenLearnThai.com.

สิบสิ่งจำเป็นของการสนทนาภาษาไทย: การทักทายและคำลงท้ายในภาษาไทย…

คุณบอกลา และฉันบอกสวัสดี – Beatles

คำทักทายภาษาไทยแบบเป็นทางการ…

สวัสดี /สะ-หวัด-ดี/ – สวัสดี, ทักทาย, ลาก่อน, อำลา

การสร้างความประทับใจแรกในประเทศไทยสำคัญเหมือนที่อื่นๆ และความประทับใจแรกที่คนมักจะมีคือการที่คุณพูดว่า “สวัสดี” ดังนั้นนี่คือหนึ่งในสิบสิ่งจำเป็นของเรา

เพื่อที่จะใช้คำทักทายภาษาไทยได้อย่างสำเร็จ เราจำเป็นต้องรู้เรื่องเกี่ยวกับวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ไทยบ้าง

หนึ่งในคำแรกที่นักเรียนภาษาไทยใหม่ๆ จะได้เรียนรู้คือ สวัสดี /สะ-หวัด-ดี/ ที่มักจะถูกเขียนว่า “sawasdee” แต่เสียง “ส” ที่ท้ายพยางค์ที่สองอ่านออกเสียงเป็น “ต”

ทั้งหนังสือเรียนและครูสอนภาษาไทยทุกคนจะบอกคุณว่านี่คือคำภาษาไทยสำหรับ “สวัสดี” และ “ลาก่อน” ด้วย แต่ก็ยังไม่ใช่เรื่องทั้งหมดนะ

ก่อนถึงปี ค.ศ. 1930 คนไทยจะทักทายกันโดยไม่ใช้คำว่า สวัสดี /สะ-หวัด-ดี/ (เราจะพูดถึงคำทักทายอื่นๆ ต่อไป) มันเป็นคำที่ถูกประดิษฐ์ขึ้น (โดย พระยาอุปกิตศิลปสาร จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) เพื่อลองพาคนไทยเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ มันอาจจะยึดเอาคำสันสกฤตสวัสติและตอนนี้มีการใช้กันทั่วไปทั้่วประเทศ – แต่เราควรจะใช้คำทักทายนี้ รวมถึงคำศัพท์และวลีภาษาไทยเกือบทั้งหมดที่จะพิจารณา ด้วยข้อควรระวังบางประการ

เพื่อที่จะใช้คำว่า สวัสดี /สะ-หวัด-ดี/ อย่างถูกต้อง เราต้องเข้าใจวิธีการใช้คำสุภาพของไทยก่อน

คำลงท้ายสุภาพภาษาไทย…

คำในภาษาไทยที่ใช้ลงท้ายในประโยคหรือวลี – มันไม่มีความหมายเฉพาะเจาะจง แต่บ่งบอกถึงความรู้สึกและบางครั้งแสดงถึงความสัมพันธ์กับผู้ฟัง พูดภาษาไทยโดยไม่ใช้คำลงท้ายอาจฟังดูแข็งๆ บางครั้งหยาบ และขาดความคล่องแคล่ว และอาจนำไปสู่ความผิดพลาดทางภาษา

มีคำลงท้ายหลายคำในภาษาไทย สองคำที่สำคัญที่สุด โดยเฉพาะสำหรับนักเรียนภาษาไทยเริ่มแรก คือคำที่ใช้แสดงความสุภาพ

ครับ /คร้าบ/ เสียงคล้องจองกับคำว่า “up” – เป็นคำลงท้ายสุภาพที่ใช้โดยผู้ชาย
ตัวอย่าง: สวัสดี ครับ /สะ-หวัด-ดี คร้าบ/ – สวัสดี, ลาก่อน

คะ /ค่า/ – เป็นคำลงท้ายสุภาพที่ใช้โดยผู้หญิง
ตัวอย่าง: สวัสดี คะ /สะ-หวัด-ดี ค่า/ – สวัสดี, ลาก่อน

เป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนไทยที่จะใช้คำลงท้ายสุภาพตอนจบของประโยคในสถานการณ์ที่เป็นทางการ และเมื่อพูดกับคนที่มีอายุมากกว่า หรือตำแหน่งสูงกว่า หรือคนที่มีความสำคัญสำหรับคุณ (เช่น เจ้านายของคุณ แม่สามี พนักงานตรวจคนเข้าเมือง)

การไหว้แบบไทย…

เรามักจะไหว้เมื่อเราทักทายใครบางคน (หรือบอกลา หรือขอบคุณ หรือขอโทษ) เพื่อที่จะไหว้อย่างถูกต้อง ควรจะให้คนไทยสอนการไหว้ให้คุณก่อน

หรือดูคลิปวิดีโออันนี้ การไหว้ที่ถูกต้อง (โดย Learn Thai with Mod) ซึ่งสนุกและจะสอนคุณว่าและเมื่อใดควรจะไหว้

ปกติแล้ว การไหว้ไทยจะกระทำเมื่อพูดคำทักทาย (เมื่อต้องทักทายบุคคลใหม่ หรือบุคคลที่มีอายุมากกว่า หรือมีสถานะที่สูงกว่า)

คนที่เด็กกว่า หรือมีสถานะต่ำกว่า จะเป็นคนไหว้ก่อน และถ้ามีคนไหว้คุณ เป็นมารยาททางสังคมที่คุณจะต้องไหว้ตอบ เรามักจะไม่ได้ไหว้เด็ก คนที่ทำงานให้เราหรือบริการเรา – ยกเว้นพวกเขาไหว้เราก่อน เราไหว้พระแต่พระไม่ไหว้ตอบ

เมื่อไหร่ควรใช้คำว่า สวัสดี ครับ/คะ /สะ-หวัด-ดี คร้าบ/ค่า/…

• พูดเมื่อเจอคนครั้งแรก.
• พูดเมื่อทักทายในสถานการณ์ที่ค่อนข้างเป็นทางการ.
• พูดเมื่อทักทายคนที่มีสถานะสูงกว่าหรือมีอายุมากกว่า.
• พูดเมื่อทักทายคนรู้จักที่ไม่ได้เจอกันมาระยะหนึ่ง.
• มันจะเป็นความคิดที่ดีถ้าจะพูดกับคนที่พูดคำนี้กับคุณก่อน.
• ไม่จำเป็นต้องพูดกับคนที่เจอบ่อยหรือในชีวิตประจำวัน เช่น กับเพื่อนร่วมงาน หรือคนในครอบครัว.
• ปกติจะไม่พูดกับคนที่ทำงานให้เราหรือบริการเรา.
• ปกติจะไม่พูดกับพระ – แม้ว่าเราจะไหว้พระ แต่เงียบๆ.
• คนที่เด็กกว่า หรือมีสถานะต่ำกว่า จะไหว้ก่อนและคนที่โตกว่าจะไหว้กลับ (ข้อยกเว้น: ถ้าคุณเกิดอายุมากกว่าแม่สามี การไหว้ก่อนจะเป็นการดีสำหรับคุณ).

การสนทนา:

คุณกำลังเจอหัวหน้าแผนกเป็นครั้งแรก:
คุณ: สวัสดี ครับ/คะ /สะ-หวัด-ดี คร้าบ/ค่า/ (ไหว้ขณะพูด)
หัวหน้าแผนก: สวัสดี คะ /สะ-หวัด-ดี ค่า/ (และเธอก็ไหว้คุณกลับ)

Advertisement

คุณกำลังเยี่ยมแม่สามีของคุณ:
คุณ: สวัสดี ครับ/คะ /สะ-หวัด-ดี คร้าบ/ค่า/ (และคุณไหว้เธอ)
แม่สามี:สวัสดีค่ะ /sà-wàt-dee kâa/ (เธอยกมือไหว้คุณ)

มีคนทักคุณก่อน:
นักเรียนของคุณ:สวัสดีค่ะ /sà-wàt-dee kâa/ (เธอยกมือไหว้คุณ)
คุณ:สวัสดีครับ/ค่ะ /sà-wàt-dee kráp/kâa/ (คุณยกมือไหว้ตอบ)

คุณกำลังออกจากงานปาร์ตี้และจะบอกลาคุณเจ้าของบ้าน:
คุณ:สวัสดีครับ/ค่ะ /sà-wàt-dee kráp/kâa/ (ยกมือไหว้เฉพาะในสถานการณ์เป็นทางการ)
เจ้าของบ้าน:สวัสดีค่ะ /sà-wàt-dee kâa/ (ถ้าคุณยกมือไหว้เธอก็จะไหว้ตอบ)

เมื่อมีคนทักทายคุณแบบสั้นๆ ตอบกลับด้วยการย่อตัว:
ยามที่หมู่บ้านจัดสรร:สวัสดีครับ /sà-wàt-dee kráp/ (ขณะเขายกมือทำความเคารพคุณ)
คุณ:ครับ/ค่ะ /kráp/kâa/ (ไม่จำเป็นต้องยกมือไหว้)

รูปแบบการทักทายอื่น ๆ…

แม้ว่า สวัสดี /sà-wàt-dee/ จะถือเป็นคำทักทาย “อย่างเป็นทางการ” ของไทย แต่ประโยคนี้ไม่ได้ใช้บ่อยกับเพื่อนสนิทหรือคนรู้จักที่ทักทายกัน

คำต่อไปนี้สามารถใช้ทักทายคนที่เราสนิทสนม เช่น เพื่อนร่วมงาน เพื่อนดื่ม หรือคนที่เรารู้สึกสบายใจด้วย ในสถานการณ์ที่ไม่เป็นทางการ ไม่จำเป็นต้องใช้คำลงท้ายสุภาพ แต่ถ้าต้องการแสดงความเคารพก็สามารถใส่ได้ และไม่ต้องยกมือไหว้

รูปแบบการทักทายนี้ไม่ควรใช้กับผู้ที่มีสถานะหรือความสำคัญต่อเราสูงกว่า เช่น แม่สามี เป็นต้น ในกรณีนั้นให้ใช้ สวัสดี/sà-wàt-dee/ และอย่าลืมใส่คำลงท้ายสุภาพ

ทั้งหมดนี้อยู่ในรูปคำถามที่คล้ายกับการทักทายในภาษาอังกฤษ เช่น:

พวกเขา:สวัสดี.
คุณ:สวัสดี.

ไปไหน /bpai năi/ – คุณจะไปไหน?…

เป็นคำถามทั่วๆ ไปและไม่ต้องการคำตอบจริง เป็นคำเทียบเท่ากับ “สบายดีไหม?” ในภาษาอังกฤษ ซึ่งมักไม่มีใครใส่ใจคำตอบจริง จึงเป็นเพียงวิธีทักทาย รูปแบบนี้ไม่จำเป็นต้องสนใจว่าคุณจะไปไหน เพราะคำตอบว่าอะไรก็ได้ไม่มีปัญหา

ตัวอย่างคำตอบในการไปไหน /bpai năi/:
ไปตลาด /bpai dtà-làat/ – ไปตลาด
ไปเที่ยว /bpai tîeow/ – ไปเที่ยว
ไปทำงาน /bpai tam ngaan/ – ไปทำงาน
ไม่ไปไหน /mâi bpai năi/ – ไม่ไปไหน

บทสนทนา:
หัวหน้าของคุณ:ไปไหน /bpai năi/ – คุณจะไปไหน?
คุณ: ไปทำงานครับ/ค่ะ /bpai tam ngaan kráp/kâa/ – ไปทำงานเพื่อนบ้าน: ไปไหน /bpai năi/ – ไปไหนอ่ะ
คุณ: ไม่ไปไหน /mâi bpai năi/ – ไม่ไปไหนมา

ไปไหนมา /bpai năi maa/ – มาจากไหนเนี่ย (คำว่า มา /maa/ ในที่นี้ หมายถึง เพิ่งมาถึงจากการไปทำบางอย่าง)

เหมือนกับด้านบน แต่ผู้ถามอาจคาดเดาได้ว่าเรามาจากไหน หรือไปทำอะไรมาบางอย่าง ซึ่งไม่จำเป็นต้องตอบอย่างตรงไปตรงมา

คำตอบสำหรับ ไปไหนมา /bpai năi maa/:
ไปตลาดมา /bpai dtà-làat maa/ – ไปตลาดมา
ไปเที่ยวมา /bpai tîeow maa/ – ไปเที่ยวมา

การสนทนา:
เพื่อน: ไปไหนมา /bpai năi maa/ – ไปไหนมา?
คุณ: ไปตลาดมา /bpai dtà-làat maa/ – ไปตลาดมา
ญาติพี่น้อง: ไปไหนมา /bpai năi maa/ – ไปไหนมา?
คุณ: ไปเที่ยวมา /bpai tîeow maa/ – เพิ่งไปเที่ยวมา

กินข้าวหรือยัง /gin kâao rĕu yang/ – กินข้าวยัง? (เป็นกันเอง)

มาจากคำทักทายภาษาจีน ถ้าบอกว่ายังไม่ได้กิน เพื่อนบางคนอาจชวนไปกินข้าว ดังนั้นบอกไปว่า “กินแล้ว” แค่พูดเล่นๆ ได้

คำตอบสำหรับ กินข้าวหรือยัง:
กินแล้ว /gin láew/ – กินแล้ว
เรียบร้อยแล้ว /rîap rói láew/ – ใช้ในความหมายว่า “กินแล้ว” เช่นกัน

การสนทนา:
เพื่อนร่วมงาน: กินข้าวหรือยัง /gin kâao rĕu yang/ – กินข้าวยัง?
คุณ: กินแล้ว /gin láew/ – กินแล้ว

ทานข้าวหรือยัง /taan kâao rĕu yang/ – ทานข้าวหรือยัง? (สุภาพนิดหน่อย)

เหมือนกับด้านบน ใช้คำว่า ทาน แทน กิน คำว่า ทาน จะสุภาพกว่า สามารถใช้ได้ทั้งเพื่อนสนิทและคนทั่วไป

คำตอบสำหรับ ทานข้าวหรือยัง /taan kâao rĕu yang/:
ทานแล้ว /taan láew/ – ทานแล้ว
ทานเรียบร้อยแล้ว /taan rîap rói láew/ – ทานเรียบร้อยแล้ว

การสนทนา:
เจ้านาย: ทานข้าวหรือยัง /taan kâao rĕu yang/ – ทานข้าวหรือยัง?
คุณ: ทานเรียบร้อยแล้ว ครับ/ค่ะ /taan rîap rói láew kráp/kâa/ – ไม่เป็นไรครับ/ค่ะ

เป็นอย่างไรบ้าง /bpen yàang rai bâang/ – เป็นไงบ้าง?
เป็นไงบ้าง /bpen ngai bâang/ – แปลอย่างสั้น ๆ

คำถามว่า “เป็นไงบ้าง?” โดยมากใช้ทักทาย ไม่ได้หมายความถึงสุขภาพ เหมือนคำทักทายว่า”สบายดีไหม” ไทยใหม่ ๆ มักจะเข้าใจผิด แต่จริง ๆ สามารถทักทายได้ว่า “เป็นไงบ้าง” เพื่อต้องการทราบว่าเกิดอะไรขึ้น หรือเป็นการทักทายในลักษณะ “สวัสดี” คำตอบมักจะเป็น “เป็นไงบ้าง” หรือพยักหน้าเล็กน้อย (สามารถตอบด้วยการยกศีรษะได้ในกรณี “เป็นไงบ้าง?”)

บทสนทนา:
เพื่อนของคุณ: เป็นไงบ้าง /bpen ngai bâang/ – เป็นยังไงกันบ้าง?
คุณ: ดีมาก /dee mâak/ – สบายดีมาก
เพื่อนของคุณ: เป็นไงบ้าง /bpen ngai bâang/ – เป็นยังไงกันบ้าง?
คุณ: ไม่เป็นอะไร /mâi bpen a-rai/ – ไม่มีอะไรครับ สบายดี

ว่าอย่างไร /wâa yàang rai/ – มีอะไรหรือเปล่า?
ว่าไง /wâa ngai/ – เวอร์ชันสั้นของประโยคข้างบน

ตามตัวอักษรแปลว่า “จะพูดยังไง?” แต่จริงๆ แล้วมันหมายถึง “สวัสดี” ซึ่งมักจะพูดสั้นๆ ว่า (ว่าไง)

บทสนทนา:
เพื่อนของคุณ: ว่าไง /wâa ngai/ – มีอะไรหรือเปล่า?
คุณ: ว่าไง /wâa ngai/ – มีอะไรหรือเปล่า?

เจอกันใหม่ /jer gan mài/ – เจอกันใหม่นะ
มันเปรียบเหมือนภาษาอังกฤษที่ว่า “See you later”

บทสนทนา:
เพื่อนของคุณ: สวัสดีครับ /sà-wàt-dee kráp/ – สวัสดี
คุณ: สวัสดีครับ/ค่ะ เจอกันใหม่ครับ/ค่ะ /sà-wàt-dee kráp/kâa jer gan mài kráp/kâa/ – ลาก่อน แล้วเจอกันใหม่นะ

สบายดี /sà-baai dee/ – รู้สึกดี
อยากจะเพิ่มอันนี้เข้ามาเพราะมันเป็นคำทักทายในภาษาลาวซึ่งใช้กันอย่างแพร่หลายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

บทสนทนา:
เพื่อนลาวของคุณ: สบายดี /sà-baai dee/ – สวัสดี
คุณ: สบายดี /sà-baai dee/ – สวัสดี

ถึงเวลาต้องไป…

สมมติว่าคุณกำลังนั่งเล่นกับใครสักคนแล้วคุณรู้สึกว่าควรจะต้องไปแล้ว ภาษาไทยมีวิธีการบอกลาอย่างสุภาพหลายวิธี

ลาก่อน /laa · gòn/ (ลา /laa/ – ไป + ก่อน /gòn/ – ก่อน)
ลาก่อน

และถ้าจะให้สุภาพมากขึ้น คุณสามารถขออนุญาต
ขอลาก่อน /kŏr laa gòn/ (ขอ /kŏr/ – ขออนุญาต)

เช่นเดียวกับข้างบนแต่จะเหมือนเป็นการพูดว่า “ขอลาไปก่อนนะครับ/ค่ะ”

และขอโทษมากขึ้นอีกหน่อย:
ขอตัว /kŏr dtua/ (ตัว /dtua/ – ตัว)
ขอโทษครับ/ค่ะ ขอลาดีกว่าครับ/ค่ะ

บทสนทนา:
คุณ: ขอโทษ ขอ ลา ก่อน ครับ/ค่ะ /kŏr tôht kŏr laa gòn kráp/kâa/ – ขอโทษนะครับ/คะ ขอไปก่อนค่ะ/ครับ
เจ้าภาพของคุณ: ไม่เป็นไรค่ะ /mâi bpen rai kâa/ – ไม่เป็นไรค่ะ
คุณ: ลาก่อนครับ/ค่ะ เจอกันใหม่ /laa gòn kráp/kâa jer gan mài/ – ต้องกลับก่อนค่ะ/ครับ เดี๋ยวเจอกันใหม่นะ
เจ้าภาพของคุณ: เจอกันใหม่ค่ะ /jer gan mài kâa/ – เจอกันใหม่นะคะ
คุณ: ขออนุญาตครับ/ค่ะ /kŏr dtua kráp/kâa/ – ขออนุญาตกลับก่อนนะครับ/คะ
เจ้าภาพของคุณ: เชิญค่ะ /chérn kâa/ – เชิญเลยค่ะ

สวัสดีตอนเช้า, สวัสดีตอนเย็น, ราตรีสวัสดิ์…

มีคำทักทายภาษาไทยแบบทางการและไม่ค่อยได้ใช้สองประโยค ซึ่งมักไม่ค่อยได้ยินในการสนทนาทั่วไป แต่บางทีพิธีกรรายการโทรทัศน์อาจใช้เพื่อทักทายผู้ชม

คำว่า สวัสดิ์ /sà-wàt/ ซึ่งดิ์ปลายคำจะเปล่งเสียงเงียบในคำทักทายสองคำนี้ บ่งบอกว่าเป็นคำสรรพนามที่คล้ายกับ สวัสดี /sà-wàt-dee/

อรุณสวัสดิ์ /a-run sà-wàt/ – สวัสดีตอนเช้า
อรุณ /a-run/ ออกเสียง /a-roon/ – รุ่งเช้า
สวัสดิ์ /sà-wàt/ – ความสุข
ราตรีสวัสดิ์ /raa-dtree sà-wàt/ – สวัสดีตอนเย็น, ราตรีสวัสดิ์
ราตรี /raa-dtree/ – กลางคืน
สวัสดิ์ /sà-wàt/ – ความสุข

หมายเหตุ: จริงๆ แล้วในภาษาไทยไม่มีวิธีทักทายแบบไม่เป็นทางการสำหรับ “สวัสดีตอนเช้า,” “สวัสดีตอนเย็น,” หรือ “ราตรีสวัสดิ์” มันอาจจะแปลกสำหรับชาวตะวันตกที่ไม่ได้อวยพรตอนเช้าหรือตอนกลางคืน แต่ในวัฒนธรรมไทยไม่ได้จําเป็น ถ้าคุณใช้คําเหล่านี้อาจทำให้คู่สนทนาของคุณขำได้

คำศัพท์ที่ใช้ในโพสต์นี้…

เจอ /jer/ พบ
เชิญ /chérn/ เชิญชวน
เที่ยว /tîeow/ ท่องเที่ยว ปาร์ตี้
เรียบร้อย /rîap rói/ เรียบร้อย
แล้ว /láew/ แล้ว
ใหม่ /mài/ ใหม่ อีกครั้ง
ไป /bpai/ ไป
ไม่ /mâi/ ไม่ใช่
ไม่เป็นไร /mâi bpen rai/ ไม่เป็นไร ถือว่าไม่มีปัญหา
ไหน /năi/ ที่ไหน
ก่อน /gòn/ ก่อน
กัน /gan/ ด้วยกัน
กิน /gin/ กิน
ขอ /kŏr/ ขอด้วย
ขอโทษ /kŏr tôht/ ขอโทษ
ข้าว /kâao/ ข้าว
ดี /dee/ ดี
ตลาด /dtà-làat/ ตลาด
ตัว /dtua/ ตัว
ทาน /taan/ กิน
ทำงาน /tam ngaan/ ทำงาน
บ้าง /bâang/ บาง
มาก /mâak/ มาก
ยัง /yang/ ยัง
ราตรี /raa-dtree/ กลางคืน
ลา /laa/ ลาออก
ว่า /wâa/ พูดว่า
สบาย /sà-baai/ สบาย
สวัสดิ์ /sà-wàt/ ความสุข
หรือ /rĕu/ หรือ
อย่างไร /yàang rai/ อย่างไร
อรุณ /a-run/ เช้า
อะไร /mâi bpen a-rai/ อะไร

รีวิวคำทักทายภาษาไทย…

สวัสดีครับ /sà-wàt-dee kráp/

สวัสดีค่ะ /sà-wàt-dee kâa/

ไปไหน /bpai năi/

ไปไหนมา /bpai năi maa/

กินข้าวหรือยัง /gin kâao rĕu yang/

ทานข้าวหรือยัง /taan kâao rĕu yang/

เป็นยังไงบ้าง /bpen yàang rai bâang/

เป็นไงบ้าง /bpen ngai bâang/

ว่าอย่างไร /wâa yàang rai/

ว่าไง /wâa ngai/

ลาก่อน /laa gòn/

ขอตัว /kŏr dtua/

เจอกันใหม่ /jer gan mài/

สบายดี /sà-baai dee/

อรุณสวัสดิ์ /a-run sà-wàt/

ราตรีสวัสดิ์ /raa-dtree sà-wàt/

 

ดาวน์โหลดเสียงและไฟล์ PDF…

ดาวน์โหลด PDF (พร้อมการถอดความ)
สิบสิ่งจำเป็นในการสนทนาภาษาไทย: การทักทายและคำลงท้ายในภาษาไทย

ดาวน์โหลด PDF (ไม่มีการถอดความ)
สิบสิ่งจำเป็นในการสนทนาภาษาไทย: การทักทายและคำลงท้ายในภาษาไทย

ดาวน์โหลดเสียง: คำทักทายและคำลงท้ายในภาษาไทย: เสียง

หมายเหตุ: ขอโทษสำหรับเสียงพื้นหลังในบันทึกของคุณไพรโรจน์ (เธอกำลังพยายามหาสถานที่เงียบๆ บันทึกเสียงอยู่ในตอนนี้)